مـعـیـن الـحـق

 

اگر خدای متعال کمک کند سعی میکنم فقط معین الحق باشم و لاغیر.                                      

مبانی در علت مجرور بودن اسم بدون وجودحرف جر و مضاف

گاه در کلام عرب بدون اینکه حرف جری در کار باشد اسم ما بعد مجرور است و هیچ کلمه ای هم که شانیت مضاف واقع شدن هم داشته باشد وجود ندارد و در تمام این موارد اسم مجرور ، مقرون به حرف عطف مثل : بل ، فاء ، واو میباشد. در این حال احتمالاتی متصور است :

الف : حرف جری متصور است.

ب : مضاف محذوف است.

ج : عطف بر مجرور سابق است.

احتمال سوم از لحاظ قواعد بهتر است  ولی در این احتمال در بسیاری از امثله راه ندارد.

احتمال دوم هم نسبت به احتمال اول ضعیف است زیرا ما تاکنون حذف مضاف نداشتیم و یا خیلی کم است.

پس بهترین احتمال همان احتمال اول است، حال چه حرفی باید در تقدیر باشد ؟ تنها راه ، استفاده از سیاق کلام است.

  
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ٩:٥٧ ‎ق.ظ روز جمعه ۱۳٩٠/۱۱/٢۸

مبانی در استعمال حروف جارّه به جای یکدیگر

 هر گاه حرف جری به معنای حرف جر دیگر استعمال شود : مثلا " علی " که برای استعلا است به معنای مجاوزه استعمال شود ( اذا رضیت علیّ ) : در این صورت سه مبنی وجود دارد :

الف : برخی گویند این حرف جر در مثل اذا رضیت علیّ ، وضع شده برای مجاوزه.

ب : حرف جر برای یک معنی وضع شده مثلا " باء " برای الصاق و " علی " برای استعلا و .... و لکن اکنون استعمال در غیر ما وضع له شده  که میشود مجاز. قرینه مجاز هم فعل یا شبه فعل ( متعلـَق ) است.

ج : در این صورت  نه استعمال حقیقی است و نه مجازی بلکه مثلا  حرف " علی " در مثال ما  ، نایب از " عن " میباشد کما اینکه در مفعول مطلق  و در مثال سقیا نایب از سقاک الله  است نه اینکه سقیا استعمال در سقاک الله شده باشد و این مبنی برای کوفییون و سیوطی است.

  
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ٩:٥٧ ‎ق.ظ روز جمعه ۱۳٩٠/۱۱/٢۸

علت وضع حروف جارّه و وجه تسمیه و تعداد آن

 علت وضع حرف جر : کشیدن معنایی از ماقبل  به ما بعد است و چون رابط بین ما قبل و ما بعد حرف جر هست ، لذا نیاز به متعلِــق و متعلـَـق داریم ( زیرا حروف بدون این دو معنی نمیابند – حرف مستقلا معنی ندارد).

این متعلق هم باید فعل یا شبه فعل باشد ( حدث باشد) زیرا در غیر این صورت عارضی نیست تا بدان متعلق شود.

برخی برای حروف جر نامهای دیگری نهاده اند از قبیل :  

حروف منصوب :  زیرا مدخول این حروف مفعول با واسطه اند و محلا منصوب ، و لکن برخی گفته اند این صحیح نیست زیرا فقط حروفی که برای تعدیه اند  مفعول با واسطه اند.

حروف اضافه : زیرا معنای فعل یا شبه فعل ما قبل را به مابعد اضافه میکند.

حروف صفات : زیرا در اسم صفتی مثل تبعیض یا ظرفیه و امثال ان را ایجاد میکند.

حروف جر هم وجه تسمیه اش این است که : در لحظه اول نظر به اعراب شده .

حال چرا به کسره " جر " گفته اند ؟ زیرا معتنایی را به ما بعد میکشد.

در مورد تعداد حروف جر :  برخی 17 و برخی 20 مورد را ذکر کرده اند و سه مورد اختلافی عبارتند از : کی ، لعل ، متی .

البته برخی این سه مورد را قبول میکنند ولی  " خلا ، حاشا و عدا " را که برای استثنا هستند را قبول نمیکنند.

7 مورد از حروف جر مختص به اسم ظاهر است و از این هفت مورد سه مورد مختص به هر اسم ظاهری است و چهار مورد  دیگر مختص به وقت است  .

  
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ٩:٥٥ ‎ق.ظ روز جمعه ۱۳٩٠/۱۱/٢۸

آیا عالـَمون جمع عالـَم است؟

 گفته شده که عالـَمون جمع عالـَم است و لکن سیوطی در شرح اشعار ابن مالک گوید : این قول رد شده زیرا عالمون فقط بر عقلا دلالت دارد اما عالم بر غیر عقلا نیز دلالت دارد چون عالم اسم است  برای غیر خدا و ما سوی الله در حالی که جمع باید از معنای مفرد بیشتر باشد.

ن ک به : ابتدای کتاب سیوطی " النهجة المرضیه".

  
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ٩:٥٥ ‎ق.ظ روز جمعه ۱۳٩٠/۱۱/٢۸

الفرق بین "لا" الزائده و " لا "الملغی عن العمل

قال الرودانی : الفرق بین " لا " الزائده و " لا " الملغاة : ان الزائده هی التی لا عمل لها اصالة و الملغاة هی التی لها عمل اصالة لکن اهملت . – و ظاهره ان الزائده باقیة علی کونها للنفی ینافیه قولهم الحرف الزائد هو الذی لا معنی له و لا یختل الکلام بسقوطه الا ان تکون اغلبیا ، و الاوجه الفرق بان الزلئده یستغنی الکلام  عنها بخلاف الملغاة.

فراجع : صبان 10 قسمت 2.

  
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ٩:٥٥ ‎ق.ظ روز جمعه ۱۳٩٠/۱۱/٢۸

آیا منسوب به لغت ، لغوی است؟

ما اشتهر من تسمیۀ اهل اللسان بـ "اللغوی" لم یعرف مدرکه ، لانّه منسوب الی اللغۀ و هی مشتقّۀ من اللغو، فلا یناسب هذه المهنۀ العلمیّه. ( الوصائل الی الرسائل ج 2 ص 142)

اقول : و فی توجیه هذا الاستعمال یمکن ان یقال : الغلط المشهور صحیح بالفعل. ( غلط مشهور صحیح بالفعل است). فتامّل.

  
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ٧:٢٧ ‎ب.ظ روز شنبه ۱۳٩٠/۱۱/۸

وجه تسمیه حروف در زبان عرب

در وجه تسمیه حروف دو روش   وجود دارد : مثلا در مورد " الا ala " :

 عده ای با ملاحظه ی موضع استعمال نام "الا " را استفتاحییه و عده ای با توجه به معنای  " الا" نام آنرا تنبیهیه نهاده اند . سیوطی نام " الا " را " استفتاح و تنبیه " نهاده تا هر دو نکته را برساند ، و لکن ابن هشام در مغنی نام انرا " الا تنبیهیه " نهاده است.

  
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ٥:٤٤ ‎ب.ظ روز پنجشنبه ۱۳٩٠/۱٠/۱٥

آیا " الّا ella "به معنی "غیر"استعمال میشود؟

گفته اند یکی از معانی "الّا" معنای "غیر" است و همیشه الّا و مابعدش صفت واقع میشود و دلالت بر مغایرت موصوف و اسم مابعد میکند. موصوف ان هم همیشه یا نکره است یا اسم جمع شبیه نکره. ( اسم جمع شبیه نکره اسمی است که در یکی از دو جزه جمع و نکره بودن شبیه ان باشد)

ادامه مطلب   
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ۱٢:٠٥ ‎ب.ظ روز دوشنبه ۱۳٩٠/۱٠/۱٢

تاملی در تفاوت های بدل و عطف بیان

تحقیق زیر از آقا سید محسن منافی، دوست پژوهشگر گرامی است :

........

ادامه مطلب   
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ۱۱:٤٩ ‎ق.ظ روز سه‌شنبه ۱۳٩٠/٩/۱