مـعـیـن الـحـق

 

اگر خدای متعال کمک کند سعی میکنم فقط معین الحق باشم و لاغیر.                                      

عقل اجتماعی و استنباط فقهی

برخی مسائل فقهی تعبدی هستند نظیر مسائل طلاة و طهارت بنابراین بیشتر از دانستن قواعد اصولی و رجالی و امثال این چیزها به چیز بیشتری احتیاج نیست اما برخی مسائل فقهی ، تعبدی محض نیست بلکه تابع یک سری مصالح عمومی هستند که برای استنباط انها علاوه بر دانش اصول و رجال و فنون مختلف فقهی به نوعی عقل و تدبیر و نوعی دقت و ریزبینی احتیاج است. مسائل فقه سیاسی از جمله همین مسائل است لذا میبینیم که در این گونه مسائل لحن روایات و نیز محتوای روایات در اعصار مختلف متفاوت است ، حتی به لحاظ افراد هم ممکن است لحن روایات مختلف باشد بر خلاف مسائل تعبدی که در همه ی اعصار سیاق روایاتشان شبیه هم هستند.

مثلا در برخی روایات تاکید فراوان شده که ولایت و دوستی علی بن ابی طالب علیه السلام بدون عمل صالح فایده ندارد و در برخی روایات تاکید شده که عمل صالح بدون ولایت فایده ندارد. شاید روایات دسته اول مربوط به زمانی بوده که عده ای معتقد شده اند که اگر ولایت علی داشته باشیم ، دیگر هر گناهی را میتوان انجام داد و دسته دوم مربوط به اشخاص یا زمانی است که معتقد بودند عمل صالح کفایت میکند و نیازی به ولایت نیست.

یا در مسائل لعن و سب دشمنان نیز چنین است ، برخی روایات دستور به اعلام برائت و سب دشمنان میدهند و در برخی دیگر اعلام عمومی سب را منکر میدانند. جمع این قبیل روایات مختاج نوعی عقل سیاسی و اشنایی با مصالح و مفاسد جامعه اسلامی است که با صرف آشنایی فنون متعارف دانش فقه قابل فهم نیست.


أَنَّهُ قِیلَ لَهُ إِنَّا نَرَى فِی الْمَسْجِدِ رَجُلًا یُعْلِنُ بِسَبِّ أَعْدَائِکُمْ وَ یَسُبُّهُمْ فَقَالَ مَا لَهُ لَعَنَهُ اللَّهُ تَعَرَّضَ بِنَا قَالَ اللَّهُ‏ وَ لا تَسُبُّوا الَّذِینَ یَدْعُونَ‏ الْآیَةَ قَالَ وَ قَالَ الصَّادِقُ ع فِی تَفْسِیرِ هَذِهِ الْآیَةِ- لَا تَسُبُّوهُمْ فَإِنَّهُمْ یَسُبُّوا عَلَیْکُمْ فَقَالَ مَنْ سَبَّ وَلِیَّ اللَّهِ فَقَدْ سَبَّ اللَّهَ.

بحار الأنوار (ط - بیروت) ؛ ج‏71 ؛ ص217

"به امام صادق علیه السلام گفته شد که مردی در مسجد دشمنان شما اهل بیت را لعن میکند ، امام علیه السلام فرمودند : چرا چنین میکند ؟ خدا او را لعنت کند ... ."

از این قبیل روایات فهمیده میشود که چگونگی لعن کردن ، خود تابع شناخت یک سری مصالح و مفاسد است ، یا مثلا در روایتی دارد که : رحم اللع عبدا حببنا الی الناس. خدا رحمت کند بنده ای را که ما را نزد عامه محبوب گرداند. حال باید پرسید : چگونه میتوان شما را نزد دیگران محبوب کرد ؟ فهم این مسائل نیازمند نوعی عقل و درک صحیح از جامعه و شرایط است علاوه بر اشنایی با دانش فقه.

  
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ٩:۱٦ ‎ب.ظ روز جمعه ۱۳٩۳/۱٠/٥

اصالة التمام در نماز- صلوة مسافر

در سال 1392 استادبزرگوار ما بحث صلوة مسافر را شروع کردند که از اولین مباحث ایشان مساله اصالة التمام بود که بر خلاف مشهور فقها ایشان اصالة التمام را ناتمام دانستند. یکی از دوستان ما این بحث را مکتوب کردند . استاد فرموده اند:

 

ادامه مطلب   
نویسنده : معین الحـق ; ساعت ۱٠:٤٥ ‎ق.ظ روز دوشنبه ۱۳٩٢/۱۱/٢۱